Mücteba Hamaney Kimdir? İran’ın Yeni Dini Lideri ve Savaşın Geleceği

Mücteba Hamaney Kimdir? İran’ın Yeni

Dini Lideri ve Savaşın Geleceği:

12.03.2026

Muhammet Ali İpek

            İran’ın dini lideri Ayetullah Ali Hamaney’in 26 Şubat 2026’da gerçekleşen ABD –İsrail

saldırılarında hayatını kaybetmesinin ardından, Uzmanlar Meclisi oğlu Mücteba Hamaney’i

devrimin yeni dini lideri olarak seçmiştir. İran İslam Devrimi’nin üçüncü dini lideri olan Mücteba

Hamaney, yargıdan silahlı kuvvetlere kadar birçok kritik kurum üzerinde doğrudan veya dolaylı

yetkiye sahip olan Devrim Rehberliği makamına gelmiştir. Biz de bu yazımızda İran’ın yeni Devrim

Rehberi Mücteba Hamaney’in kim olduğunu ve ABD–İsrail–İran savaşının gidişatında nasıl bir rol

oynayabileceğini ele alacağız.

Mücteba Hamaney, öldürülen eski dini lider Ali Hamaney’in ikinci çocuğu olarak 7 Eylül 1969’da

Meşhed’de dünyaya gelmiştir. Meşhed, İran’ın en önemli dini merkezlerinden birisi olarak

karşımıza çıkmaktadır. İlk eğitimini Şerdeşt ve Mahabad'daki medreselerde almış, lise eğitimini

ise devrimin ardından taşındıkları Tahran'da, rejim elitlerinin çocuklarının eğitim gördüğü Alevi

Lisesinde tamamlamıştır. Buradan mezun olan kişilerin birçoğunun daha sonraları İran’ın önemli

yönetim pozisyonlarında görevler aldıklarını belirtmemiz gerekmektedir. Bu eğitim, Mücteba’nın

dünyasını sadece akademik değil, siyasi anlamda da şekillendiren önemli noktalardan biri

olmuştur. Devrimin ardından önemli görevler üstlenen babasının yanında İslam Teolojisi eğitimini

almış ve daha 17 yaşındayken İran Devrim Muhafızları Ordusunda gönüllü olarak İran –Irak

Savaşına katılmıştır. Bu ordu deneyimi, ona İran’ın güvenlik ve istihbarat birimlerinde önemli

görevlere gelecek isimlerle daha genç yaşta ilişkiler kurmasını sağlamıştır. Bugün gele bildiği

noktayı mümkün kılan önemli faktörlerden biri de burada edindiği tanışıklıklar olmuştur. 1999’da

din adamı olmak amacıyla Kum şehrinde eğitimine devam etmiştir.

2005 ve 2009’daki tartışmalı cumhurbaşkanlığı seçimlerinde Mahmud Ahmedinejad’ı destekleyen

Mücteba Hamaney, Ahmedinejad’ın seçilmesinde etkisi olduğu iddia edilen isimlerden biri

olmuştur. 2009 seçimlerinin ardından başlayan ve İran Yeşil Hareketi olarak da bilinen halk

protestolarının bastırılmasında da etkili olan Mücteba, İran siyasetinin perde arkasındaki gücünü

hissettirmeye başlamıştır. Mücteba, rejim içerisindeki hem askeri hem de siyasi destekçileri

sayesinde rejimin en önemli ama görünmez güç odaklarından biri olarak bu dönemde İran

siyasetinde iyiden iyiye yer edinmiştir. Babası Ali Hamaney’in makamının da etkisiyle gücünü

pekiştiren Mücteba, ilerleyen süreçte rehberlik makamı için en güçlü adaylard an biri olarak

görülmeye başlanmıştır. 

Mücteba Hamaney dışındaki önemli adaylarından bir diğeri ise, 2024

yılında helikopter kazası sonucu hayatını kaybeden İran eski cumhurbaşkanı İbrahim Reisi olarak

öne çıkmıştır. Reisi’nin ölümünün ardından Mücteba Hamaney, İran siyasetinde resmi bir görevi

bulunmamasına rağmen en güçlü isimlerden biri olarak görülmeye başlanmıştır.

Bugün geldiğimiz noktada Mücteba Hamaney, yıllardır biriktirdiği ve babasının görevleri sayesinde

edindiği birikim ve destekçilerle birlikte İran İslam Cumhuriyetinin en üst makamı olan Dini

Liderlik–Devrim Rehberliği makamına Uzmanlar Meclisinin seçimiyleoturmuştur. Seçimlerle ilgili

olarak Mücteba’nın dini liderlik vasıflarını bulundurup bulundurmadığı tartışılsa da, özellikle

askeri kanadın destekleriyle makama seçildiği düşünülmektedir.

Halihazırda devam eden ABD –İsrail–İran Savaşı bağlamında yeni dini lider olarak Mücteba

Hamaney’in seçilmesi, Mücteba’nın özellikle güvenlik bürokrasisi ve Devrim Muhafızları ile yakın

ilişkileri göz önüne alındığında, savaşın gidişatında İran’ın daha sertve askeri ağırlıklı bir politika

izlemesi yönünde bir beklentiyi doğurmuştur. Bu nedenle Mücteba Hamaney’in dini liderliğe

gelmesi, yalnızca İran iç siyaseti açısından değil, bölgesel dengeler açısından da kritik bir gelişme

olarak değerlendirilmektedir.