Starmer’ın Riskli Oyunu: İngiltere'de Yerel Seçimler

10.05.2026

Baran Bekiroğlu

Birleşik Krallık’ta 7 Mayıs’ta yapılan yerel seçimler İngiltere’de son 100 yıldır egemen olan iki partili sistemin bittiğinin kanıtı olarak gösterilmiştir. İngiltere’de şu ana kadar Muhafazakar (Tory) Partide kalan sağ oy ve İşçi Partisinde kalan sol oy, hem sağ, hem sol, hem de merkez partilere kaymıştır. Bu durumdan yararlanan 3 parti ise 1. sırada olan (ama popülerliği düşen) aşırı sağ Reform Partisi, kendisini bir “eko-popülist” olarak tanımlayan Zack Polanski’nin solcu Yeşil Partisi, ve merkezde bulunan Liberal Demokratlar bulunmaktadır.

1910’lardan beri tek başına iktidar olamayan Liberal Demokratlar, her zaman 3. Parti olarak görülmüştür. İktidara en yaklaştıkları 2010-15 Muhafazakar-Liberal Demokrat koalisyonu, birçok oy veren için hayal kırıklığıyla geçmiştir ve sonraki seçimde oylarının ⅔’sinin kaybolmasına sebep olmuştur. Bu yüzden geleneksel olarak İngiltere “2.5 partili” bir sistem olarak bahsedilmeye başlanmıştır; her seçimde ya İşçi ya da Muhafazakar hükümeti kurulmasına rağmen onlarca koltuk kazanan Liberal Demokratlar olduğu içindir.

Özellikle de 2 geleneksel sağ ve sol partinin oyunun “sistem dışı” (outsider) partilere kayması sadece İngiltere’ye özgü bir şey değildir ve (Almanya, Fransa örneklerinde olduğu gibi) birçok Batı ülkesinde görülmektedir. Sağ siyaset açısından Reform’un yükselişi, normalde sağ’ı temsil eden Muhafazakar’ların (onların gözünde) hem gereğinden fazla yasal göçmen kabul etmesine hem de yasadışı göçü durduramaması iddialarıyla açıklanabilir. Buna benzer bir şekilde, sol siyaset açısından Yeşiller’in yükselişi de normalde merkez sol-solda olması beklenen bir İşçi partisi hükümetinin yeterince solda hareket etmemesi düşüncesidir. Buna örnek olarak İsrail’in soykırımına resmi bir kınama yapılmaması, önceki Muhafazakarhükümetin kemer sıkma politikalarının devamı, ve çevreci politikaların göz ardı edilmesi gösterilebilir. Bütün bu örnekler Batı’da geleneksel partilerin daha cesur alternatiflere oy kaybetmesinin nedenleridir. Fakat buna bir istisna olarak İspanya’dan da bahsedilmelidir, çünkü Pedro Sanchez’in PSOE’si geleneksel partilerden biri olmasına rağmen, popüler bir siyaset izleyerek İngiltere ve Almanya’da görülen merkez sol’un daha sol bir alternatif karşısında oy kaybetmesi durumunu yaşamamıştır.

Şu ana kadar “2.5” partili bir düzene alışık olan İngiliz sisteminin bir sorunu da 5 ayrı partinin %15'ten fazla aldığı bir seçim tablosuna uygun olmamasıdır. Bunun nedeni kullanılan seçim sisteminin “çoğunluk sistemi” (first past the post) olmasıdır. Bu, bir parti %35 gibi düşük bir oy almış olsa da en yüksek oy oranı olduğu için o bölgede tek temsil ve kazanan tek parti olması anlamına gelir. Bu durumda oyların 65%’i boşa gitmiş olduğu için, demokratik bir sistem değildir. İki partili bir sistemde işe yarasa da, artık uygun değildir. Bunun bir sonucu da “stratejik oy kullanmaktır”. Oy verenler istediklerine değil de, istemedikleri partinin karşısında kazanma şansı en yüksek alternatife oy verirler. Meşruiyeti zaten sorgulanan FPTP’nin, son seçimlerde (özellikle Reform’a karşı) artan stratejik oy alışkanlığının çözülmesinin tek yolu İşçi Parti hükümetinin sonraki genel seçime kadar seçim sisteminin daha demokratik bir alternatifle değiştirilmesidir. Bu seçim sistemi reformunun geleceği ise büyük ölçüde Başbakan ve İşçi Partisi lideri Keir Starmer'ın elindedir. Starmer'ın önünde iki seçenek bulunmaktadır: 2029 seçimlerine kadar sistemi reforme ederek azalan oylarla daha az koltuk kazanma riskini göze almak ya da partisinin popülaritesinin yeniden yükseleceğine güvenerek mevcut sistemin sağladığı avantajla tek başına iktidar olmayı ummak. Ancak şu anki tablo göz önünde bulundurulduğunda, ikinci seçeneğin giderek daha riskli bir kumar haline geldiği söylenebilir.

Kaynakça

2026 elections mapped: How labour lost ground in different directions. (2026, May 9). the Guardian.

https://www.theguardian.com/politics/ng-interactive/2026/may/08/2026-elections-mapped-labour-reform-uk-greens-scotland-wales-england-local

At a glance: Election results so far. (2026, May 8). BBC News.

https://www.bbc.co.uk/news/articles/cvgz155y9exo

Bale, T. (2026, May 8). Elections 2026: Experts react to the reform surge and labour losses. The Conversation.

https://theconversation.com/elections-2026-experts-react-to-the-reform-surge-and-labour-losses-282502

Nytimes.com. (2026, May 8). The New York Times - Breaking News, US News, World News and Videos.

https://www.nytimes.com/2026/05/08/world/europe/uk-elections-local-takeaways.html

The significance of the 2026 elections for UK government. (2026, May 9). Institute for Government. 

https://www.instituteforgovernment.org.uk/comment/significance-2026-elections-uk-government