Orban Gitti,Peki Ya Orbanizm ?

24.04.2026

Muhammet Ali İpek

      2026 seçimleri, Macaristan siyaseti başta olmak üzere siyasal arenada da tarihsel bir kırılma yarattı. Kesintisiz 16 yıldır iktidarda olan Viktor Orbán seçimleri kaybederken, Péter Magyar liderliğindeki Tisza hareketi parlamentoda anayasa değiştirebilecek çoğunluğu elde etti. Bu sonuç yalnızca bir iktidar değişimini ifade etmemektedir. Bu sonuç aynı zamanda Viktor Orbán’ın inşa ettiği siyasi sistemin geleceğini de tartışmaya açmıştır. Bu tartışmalar doğrultusunda bizim de yazımızda sormak istediğimiz soru şu: “Orbán gitti, peki ya orbanizm?” Orban sistemi veya orbanizm olarak adlandırdığımız bu sistem nedir? Orbanizm seçimli otoriterliğin olduğu, yargı ve kurumların siyasallaştığı, medyanın kontrol ve propaganda aracı olarak kullanıldığı illiberal demokrasi modelini ifade etmek için kullanılanbir terimdir. Bu sistem Orbán’ın kesintisiz 16 yıllık iktidarının temel sac ayaklarını ifade etmemize yarayan önemli bir kavramdır. Orbán’ın kurduğu sistem, literatürde “seçimli otoriterlik” olarak tanımlanan yapılarla örtüşmektedir. Bu tür rejimlerde seçimler mevcut olmakla birlikte, rekabet eşit şartlarda gerçekleşmez ve iktidar, devlet kaynaklarını kullanarak avantajını sürdürür. Ör neğin Macaristan’da Orbán yönetiminde uygulamaya konan seçim sisteminde 199 sandalyeden oluşan parlamentoda milletvekillerinin 106’sı tek üyeli dar seçim bölgelerinde doğrudan seçilirken, kalan 93 sandalye ise parti listeleri üzerinden nispi temsil esasına göre dağıtılmaktadır. Dar seçim bölgelerini istediği şekilde ayarlama yetkisine sahip olan Orbán karşısındaki parçalı muhalefeti de bu şekilde sandıkta sindirmiştir. Bunun yanı sıra kendisine yakın iş adamlarından kurduğu fonla geleneksel medyanın %80’inikontrol altına almış ve propagandaları için kullanmıştır. Daha da ötesi devlet televizyonunda muhalifleri kısıtlayan ve kanalı propagandaları için kullanan Orbán kamu kaynaklarını da iktidarının devamlılığı için kullanmıştır. Ayrıca liyakatsiz ve yolsuzlu ğa batmış bürokrasiyi göz ardı eden yönetim yargıyı açıkça siyasete alet etmiş ve muhalefeti bastırmak için kullanmıştır. Kurduğu egemenlik koruma ofisi ise tüm bu sistemin yönetim merkezi olmuştur. 

2024 yılında Orbán’ın başında olduğu Fidesz partisinden ayrılan ve Orbán iktidarını sona erdiren Péter Magyar bu zaferini neye borçlu? 2023 Nisanında Macaristan Cumhurbaşkanı Katalin Novák, çocuk istismarı davasında hüküm giymiş bir kişiye af vermesi sonrası yükselen kamuoyu tepkisi ve muhalefetin baskısı nedeniyle 10 Şubat 2024’te özür açıklaması yaparak görevinden ayrıldı. Aynı zamanda Magyar’ın o dönemde Adalet Bakanı olan eşi Judit Varga da görevinden istifa etti. Bu süreçte partisinden ayrılan ve muhal if açıklamalarıyla adeta Fidesz’in kirli çamaşırlarını ortaya döken Magyar kamuoyunun dikkatini üzerine çekmeyi başardı. Bu dönemde Tisza Partisi’nin başına geçen Magyar, AB Parlamentosu seçimlerinde 21 delegelik Macaristan kontenjanına partisinden 7 kişiyle girmiş ve oyların yaklaşık üçte birini almıştır. Orbán yönetiminin ahlaki söylemini yitirmesi Magyar’ın iktidara gidişini tek başına elbette açıklamaya yetmez. Halkın giderek düşen reel ücretler ve enflasyon karşısında ekonomik güçlerini kaybetmesi Orbán yönetimine duyulan huzursuzluğu perçinlemiştir. Bu iki sebep bir partinin halk desteğini yitirmesi için yetse dahi güvenli alternatif olmadan iktidarın değişmesi mümkün değildir. Bu noktada Magyar’ın yola çıkarken vurguladığı ahlaki sorumluluk söylemi halkın kendisine güven duymasının en önemli sebebi olmuştur. Bununla birlikte, Magyar’ın siyasi geçmişi ve sistem içeri sinden gelen bir aktör olması, onun ne ölçüde yapısal bir dönüşüm gerçekleştirebileceği konusunda soru işaretlerini beraberinde getirmektedir. Şimdi Macaristan seçimlerinin uluslararası perspektifine eğilmek istiyorum. Öncelikli olarak Orbán yönetimindeki Macaristan’ın dış politikasına göz atmamız gerektiğini düşünmekteyim. Orbán seçim döneminde hem ABD Başkanı Donald Trump hem de Rusya Devlet Ba şknı Vladimir Putin tarafından desteklenen ve İsrail’le yakın ilişkileri olan bir isimdi. Özellikle Rusya ile olan ilişkileri enerji güvenliği noktasında derinleşmektedir. Nitekim Macaristan doğal gaz ihtiyacının %70’ini petrol ihtiyacının ise %90’ını Rus ya’dan karşılamaktadır. Magyar’ın bu ilişkiyi azaltma isteği olduğu görülse de enerji alımının zaruri olduğu da yine altını çizdiği konulardandır. Başta enerji olmak üzere birçok konuda Avrupa Birliği ile ters düşen Orbán yönetimi dönem dönem AB’nin fon kesintileriyle karşılaşmıştır. Şartların sağlanması durumunda Macaristan’ın bekleyen fonlarının hacmi yaklaşık 20 -30 milyar euro arasındadır. 

Bu noktada Orbán yönetiminin AB içerisinde veto ettiği Ukrayna’ya yardım paketini de onaylaması beklenmektedir. Magyar’ın Orbán’ın aksine Avrupa yönlü siyasete önem vereceği düşünülmektedir. Ancak Orbán’dan miras aldığı egemenlik çizgisine bağlı ulusalcı siyasetide beraberinde devam ettirmesi öngörülmektedir. Macaristan’ın Çin ile ilişkilerini ayrıca ele almak gerektiği kanaatindeyim. Çin’in Macaristan’da birikmiş yaklaşık 10 milyar dolarlık doğrudan yatırımı bulunmaktadır. Yine Çin’in 2023 -2024 yıllarında Avrupa’ya yaptığı 5 milyar dolarlık yatırımı bulunmakta dır. Avrupa’ya 2024 yılında yaptığı yatırımların %60’ı doğrudan Macaristan’a yapılmıştır. Verilerden de anlaşılacağı üzere Çin Avrupa’nın doğusunda Macaristan’ı merkeze alan bir üretim bölgesi hedeflemiştir. Bu çok yönlü dış politika dengesi, Macaristan’ın yeni dönemde tek eksenli bir yönelimden ziyade pragmatik ve çok taraflı bir strateji izlemeye devam edeceğine işaret etmektedir. Şimdi başta sorduğumuz soruyu tekrarlamak isterim: “Orbán gitti, peki ya orbanizm?” Bence burada asıl belirleyici olan unsur, iktidarın el değiştirmesinden ziyade devlet kapasitesinin ve kurumsal yapının dönüşümüdür. Viktor Orbán döneminde şekillenen bürok ratik kadrolar, medya yapısı ve yargı üzerindeki siyasi etki kısa vadede ortadan kaldırılabilecek unsurlar değildir. Bu nedenle Péter Magyar’ın elde ettiği anayasal çoğunluk teoride radikal adımlar atmaya imkân tanısa da pratikte bu sürecin ciddi bir dirençle karşılaşması oldukça muhtemeldir. Çünkü yıllar içinde belirli bir siyasi çizgiye göre şekillenen bu yapı, yalnızca yasalar değişti diye hemen dönüşecek bir yapı değildir. Bu durum da Macaristan’da yaşanan değişimin hızlı bir kopuştan ziyade, daha zamana yayılan ve kademeli ilerleyen bir süreç olacağını göstermektedir. Buradan hareketle Macaristan siyaseti için üç temel senaryo oluşturabiliriz. Bunlardan ilki, demokratik kurumların yeniden inşa edildiği bir dönüşüm süreci; ikincisi, yalnızca siyasi aktörlerin değiştiği ancak sistemin büyük ölçüde korunduğu bir devamlılık; üçüncüsü ise eski yapıların direnciyle ortaya çıkabilecek siyasi bir istikrarsızlık. Bu muhtemel senaryolardan hangisinin gerçekleşeceği zamanın bizlere göstereceği bir durumdur.

 Sonuç olarak, 2026 seçimleri Macaristan’da bir dönemin sonunu işaret etse de, bu sonun gerçek anlamda bir sistem dönüşümüne evrilip evrilmeyeceği henüz belirsizliğini korumaktadır. Viktor Orbán’ın inşa ettiği yapı, yalnızca seçim sonuçlarıyla ortadan kalkabilecek bir yapı değildir.Bu nedenle Macaristan’ın geleceği, sadece lider değişimiyle değil, bu sistemin ne ölçüde dönüştürülebileceğiyle doğrudan bağlantılıdır. Péter Magyar’ın önünde ciddi bir fırsat olduğu kadar, aynı ölçüde ciddi bir sınav da bulunmaktadır. Çünkü asıl mesele iktidarı kazanmak değil, yıllar içinde yerleşmiş olan bu yapıyı ne kadar değiştirebileceğidir. Bu da bize, Macaristan’da yaşanan sürecin hızlı bir kopuştan ziyade, zamana yayılan ve dikkatle takip edilmesi gereken, sonucu henüz kesinleşmemiş bir dönüşüm süreci olacağını göstermektedir. 

Kaynakça:

 • 49W.(2026, 18 Nisan). Neler Oluyor? Hürmüz Boğazı Belirsizliği, Orban Devrildi . YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=z3NiSXOB4HI

 • BBC News Türkçe.(2026, 14 Nisan). Macaristan'da yeni dönem: Orban'dan Magyar'a . YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=5QgR9RW9oCY 

• BBC News Türkçe.(2026). Macaristan'da 16 yıllık Orban dönemi bitti: Peter Magyar yeni başbakan oldu. https://www.bbc.com/turkce/articles/cp3l2d2dz2zo 

• Eğilmez, M.(2026, 14 Nisan). Macaristan’da Ne Oldu?. Kendime Yazılar. https://www.mahfiegilmez.com/2026/04/macaristanda -ne-oldu.html

 • Euronews Türkçe.(2026, 12 Nisan). Orban mı Magyar mı? Macaristan'ın kritik seçiminde sandıklar kapanıyor, katılım rekor düzeyde. https://tr.euronews.com/2026/04/12/orban - ya-da-magyar-macaristanin- kritik-seciminde-sandiklar- kapaniyor- katilim-rekorduzeyde