Terörün Unutulan Bölgesi: Batı Sahel’de Cihatçı Terörizm 

25.04.2026

Baran Bekiroğlu

    Sahel bölgesi, Afrika'daki Sahra Çölünün güneyindeki, Afrika’nın batı kıyısındaki Senegal’den doğu kıyısındaki Eritrea’ya kadar uzanan yarı kurak şeride verilen isimdir. Özellikle Batı Sahel’de son 20 yılda başlayan cihatçı terörizmin gittikçe artması ve bu grupların toprak kazanması, çok sık göz ardı edilen bu bölgedeki bu duruma çok daha ilgi verilmesi gerektiğini gösteriyor.

 Batı Sahel’in cihatçı terörizm problemi diğer İslam coğrafyaları kadar eskiye uzanan bir durum değil. Bu çığı başlatan en büyük olay şüphesiz Libya'nın 40 yıllık lideri Kaddafi’nin 2011’de devrilmesidir. Kaddafi’nin çöküşü zaten ekonomik açıdan zor durumda olan ve etkili bir şekilde merkezileşmemiş olan bu devletleri çok daha dengesiz hale getirmiştir. Bu dengesiz bağlamda merkezi hükümetlerin etkisiz yönetimlerini yeni bir alternatifle dolduran cihatçı gruplar güçlerini ve desteklerini arttırmışlardır. Bu devletleri güçlendirmek ve cihatçı terörizmi durdurmak amacıyla yapılan uluslararası müdahaleler hem askeri açıdan başarılı olamamıştır hem de Batı Sahel halkının onlarca yıl süren 20. yüzyıl Fransız emperyalizmi travmasının tekrar tetiklenmesine vesile olmuştur.

 Her ne kadar Avrupa Birliği, Afrika Birliği, ve Birleşmiş Milletler gibi uluslararası organizasyonların ve özellikle Fransa gibi nükleer güçlerin katılımıyla askeri harekatlar düzenlense ve denense de hiçbiri istenilen sonucu elde edememiştir. Fransa öncülüğünde yönetilen Barkhane Operasyonu, Batı Sahel devletlerinin ortak ittifakı olan G5 Sahel, ve Avrupa Birliği denemesi olan EUCAP Sahel’in hepsi başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Bu ortak harekatlara katılan yerel hükümetler halklarının önemli bir kısmının gözünde hem güçsüz hem de Batı’ya muhtaç olarak görülmüştür. Bu hükümet desteğinin düşmesi sadece halkın belli bir kesimlerinde değil, ordu kademelerinde de etkili olmuştur. G5 Sahel üyesi olan beş ülkeden (Burkina Faso, Çad, Mali, Nijer, Moritanya) üçü 2021’den beri askeri darbe yaşadı ve bu ittifaktan çekildi. Mali’de 2021’de, Burkina Faso’da 2022’de, ve Nijer’de 2023’te gerçekleşen bu darbelerde sivil hükümetin terör sorununu çözememesi ve genel olarak ekonomik istikrarsızlık bu darbelerin gerçekleşmesindeki en büyük iki neden olarak görüldü.

 2021’den beri bu yeni üç junta hükümeti önceki sivil hükümetlerden farklı bir çizgide ilerlese de terör sorununa henüz çözüm bulamamıştır. En önemli değişiklik 2023’de bu üç ülkenin Batı Afrika ekonomik birliği olan ECOWAS’tan çıkıp, kendi aralarında Sahel Devlet Konfederasyonu’nu kurmalarıdır. Ana amaçlarının ekonomik kalkınma ve zamanla tek bir devlete birleşmek olduğunu söyleyen bu konfederasyon, uluslararası ilişkilerde de önceki sivil hükümetlerine zıt bir çizgide gitmişlerdir. Fransa’nın 1960lar dekolonizasyonundan sonra hala Batı Afrika’da bulunmasını emperyalizm olarak gören bu hükümetler, Fransa ve AB yerine kendilerini Rusya ve Wagner grubuna yakınlaştırdı. Fakat bu hükümetler gücü ele aldıklarından beri terör düşmek yerine çarpıcı bir şekilde arttı. 2024 boyunca terörden 3885 can kaybı yaşayan Batı Sahel bölgesi, 2024 yılında dünyada terörden ölenlerin (7555) yarıdan fazlasını kapsıyor.

 Böyle yüksek bir sayıya karşı karşıya kalınca, yeni kurulan Sahel Devlet Konfederasyonu’nun istikrar getireceği kabul edilse bile (ki şimdiki tablo aksini göstermektedir), Batı Sahel’in terör problemi ancak yıllar içinde ve birçok insanın kanı dökülmeden çözülmeyecek gibi görünüyor.

 Kaynakça

 Africa's Sahel: The region with more 'terror deaths' than rest of world combined. (2025, March 5).

 BBC News. https://www.bbc.co.uk/news/articles/cp8vyl3j5kko Anyalebechi, S., & Mahakwe. (2024). 

Political Instability and Coups D’etat in the Sahel Region: The Malian Experience, 2010-2023. Journal of Law and Global Policy, 9(2). https://doi.org/10.56201/JLGP.v9.no2.2024.pg14.35 Olech, A. (2023). 

French Operation Barkhane in Africa – success or failure? Deleted Journal, 3(1), 17–17. https://doi.org/10.12688/stomiedintrelat.17737.1 Sandnes, M. (2022). The relationship between the G5 Sahel Joint Force and external actors: a discursive interpretation. 

Canadian Journal of African Studies / Revue Canadienne Des Études Africaines, 57(1), 1–20. https://doi.org/10.1080/00083968.2022.2058572 Stig Jarle Hansen. (2019). 

Horn, Sahel and Rift : Fault-Lines of the African Jihad. Oxford University Press. West. (2025). 

West Africa and the Sahel. Security Council Report. https://www.securitycouncilreport.org/monthly-forecast/2025-12/west-africa-and-the-s ahel-16.php Winter, L., Warner, J., & Cheatham, A. (2024). Instruments of Russian Military Influence in Burkina Faso.